جايگاه خانواده از ديدگاه قرآن واهل وبيت عليهالسلام

خانواده اجتماع کوچکى است که ابتداء با یک مرد و زن تشکیل مى شود، دو نفرى که بناست در تکامل معنوى و رشد مادى یکدیگر مشارکت کنند و بالاتر آن که هریک کمبود دیگرى را در اوج محبّت و مودت جبران نمایند و چنانچه چیزى آنان را تهدید کرد و آرمانهاى فکرى و اعتقادیشان را به خطر انداخت، هر دو به دفاع برخیزند و جهت حیات و زندگى همیشگى خویش با آن مبارزه کنند و براى بقاى خویش برنامه ریزى نمایند و نسل خود را دوام بخشند. قرآن کریم این اصل اساسى را با واژگانى زیبا چنین بیان مى کند:
«وَ مِنْ آیاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُمْ مِنْ اَنْفُسِکُمْ اَزْواجاً لِتَسْکُنُوا اِلَیْها وَ جَعَلَ بَیْنَکُم مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً اِنَّ فِى ذلِکَ لاَیاتٍ لِقَومٍ یَتَفَکَّرُونَ»1؛ از نشانه هاى خداست آن که آفرید براى شما همسرانى از جنس خودتان تا بدیشان آرام گیرید و میان شما دوستى و مهربانى نهاد. هر آینه در این کار براى مردمى که بیندیشند نشانه ها و عبرتهاست.
امام محمد باقر علیه السلام از قول جدّش رسول اللّه صلى الله علیه و آله وسلم نقل کرده که فرمود: «ما بُنِىَ بَناءٌ فِى الاِسلامِ اَحَبُّ اِلى اللّهِ ـ عزّ وَ جَلّ ـ من التزویج2؛ هیچ بنائى در مکتب اسلام طرح ریزى نشده که در نزد خداوند بزرگ محبوب تر از ازدواج باشد.»
اصول اساسى
سه اصل اساسى در تشکیل خانواده عبارتند از:
الف) عشق به همسردارى
علاقه و عشق به همسردارى از جمله امورى است که در فطرت انسانى نهفته است. این نیاز در موجودات زنده دیگر مشاهده مى گردد و در دوران کودکى به صورتى رقیق و کم رنگ جلوه مى کند؛ انسان هم از تنهایى رنج مى برد و خود را در قالب عواطف به همنوع خود نزدیک مى نماید.
خداوند سبحان قبل از تشکیل خانواده، در میان زن و مرد مودّت و محبّتى ایجاد نمود که هرگز بدون آن آرامش نمى یابند و آنگاه که مرد و زنى براى امر مقدّس ازدواج به یکدیگر نزدیک مى شوند و مقدارى سخن مى گویند، گویا گمشده اى را که سالیان سال در پى آن بوده اند، مى یابند و از یکدیگر به آسانى جدا نمى شوند.
مردى به محضر رسول خدا صلى الله علیه و آله وسلم رسید، عرض کرد: یا رسول اللّه! من از امر ازدواج به شگفت در آمده ام و تعجب مى کنم، زیرا مرد و زنى که هرگز یکدیگر را ندیده اند و نمى شناسند، چون میان آنان پیمان و عقد ازدواج برقرار مى شود و بعد با یکدیگر به صحبت مى نشینند و یکدیگر را بیشتر درک مى نمایند، چنان دوستى و محبّتى برقرار مى گردد که از آن عظیم تر ممکن نیست؟!
رسول خدا صلى الله علیه و آله وسلم فرمودند:
پایه ریزى امر ازدواج را خداوند سبحان در ذات بشر قرار داده به طورى که نیازمندى به آن را در درون خویش احساس مى کند.